Broeder Frans moeten we missen, maar de boeken over poëzie die hij heeft geschreven, hebben we wel! Van buurvrouw Alie krijg ik En de vis is teken (uit 2010) doorgespeeld. Zij was tandarts-assistente en heeft broeder Frans jarenlang in haar praktijk gehad. ‘Zo’n aardige man!’

In het geschenk van Alie vind ik tot mijn vreugde broeder Frans’ verhaal over het gedicht Ichthus Eis Aiei van Guido Gezelle. Daarover heeft Jan Molleman, die al 48 jaar oblaat van de abdij is, mij eens verteld dat broeder Frans’ conferentie over dit gedicht een van de hoogtepunten uit zijn oblatenleven was.

Natuur

Deze zomer ben ik voor de hitte gevlucht in de biografie en het dichtwerk van Guido Gezelle (1830-1899). Van deze dichter had ik eerder nauwelijks wat gelezen, omdat hij schrijft in een soms weinig uitnodigend West-Vlaams dialect. Maar daar wen je toch snel aan, blijkt, en dan leert Gezelle je de natuur en haar verre Schepper kennen op een manier die je hele wezen verfrist.

Het gedicht dat broeder Frans bespreekt, is niet moeilijk. Ichthus eis aiei beschrijft een stil en rimpelloos water, door de zon tot spiegel gemaakt, met daarin een vis, zonder haar, zonder handen en voeten, met ogen die nooit huilen en vinnen die hem heen en weer laten gaan, stil en de onschuld zelve. In de slotregel vergelijkt Gezelle de vis met Christus, en dat begrijp ik niet direct. Daar mis ik de menselijke kant van Jezus, met handen en voeten en tranen.

Symbool van Christus

Een van de geschenken die broeder Frans ons heeft nagelaten is dit essay. Antiquarisch is het nog ruim voorhanden voor een paar euro. Ik pak er een klein stukje van uit. ‘Gezelle voert zijn lezer geleidelijk naar een dieper verstaan van de Vis die Christus is’, schrijft broeder Frans. In Gezelles tijd, halverwege de negentiende eeuw, was er plotseling een enthousiaste belangstelling voor het teken van de vis als symbool van Christus, door een vondst, in 1839, van brokstukken marmer op een oude begraafplaats in Autun in Frankrijk. ‘Goddelijk geslacht van de hemelse Vis, bewaar uw hart in heiligheid’ is de eerste zin van het gedicht. En de vijfde en zesde regel verwijzen naar de eucharistie: ‘Beijver u het honingzoete voedsel van de Heiland der heiligen te ontvangen door met vreugde te eten en drinken van de Vis die gij op uw hand houdt.’ De negentiende-eeuwse katholieken die uit hun schuilhoeken te voorschijn kwamen, vonden ook bij de kerkvaders het vergeten beeld van de vis weer terug. Guido Gezelle, toont broeder Frans aan, heeft zich geïnspireerd gevoeld door de vondst van het gedicht op de brokken marmer.

Schuldig tekort

Het begin van Gezelles gedicht, schrijft broeder Frans, gaat over het intense verlangen van de mens naar zuiverheid en rust en eenvoud, naar Zijn zoals de Schepper. Maar in de tweede helft van het gedicht, en nu laat ik broeder Frans aan het woord: ‘openbaart zich een nood aan de Ander, waaraan alleen in communio met de ander kan worden tegemoetgekomen. Leven vanuit de confrontatie met Christus – dat is leven in navolging van Hem – is immers noodzakelijkerwijs ook frustrerend. Het brengt het tekort aan het licht in de wijze waarop men zijn relatie tot God en de evenmens gestalte geeft. Dit schuldig tekort drijft de in Christus gedoopte telkens en telkens weer naar de tafel van de Heer, waar verzoening en nieuwe kracht wordt gevonden om ondanks ervaren falen toch weer het leven met anderen tegemoet te treden.’ Wie dit leest, begrijpt broeder Frans, en voelt zichzelf begrepen.

Renée Braams

Br Kleopas: het was even zoeken, maar dit is een van de weinige foto’s van br. Frans die ik heb geschoten waarop hij niet aan het lezen is.

Een nieuw gezicht, een nieuw buffet én heerlijke koffie in de Benedictushof!

Er is volop beweging in de Benedictushof! We verwelkomen onze nieuwe collega Sanghavasini, die ons horecateam komt versterken. Met haar komst kijken we ernaar uit om onze gasten nog gastvrijer te ontvangen.

Vanaf dinsdag 17 november introduceren we bovendien een nieuw buffet. Hier kunnen bezoekers genieten van ambachtelijk brood, huisgemaakte soep en verschillende soorten beleg. Natuurlijk blijven ook onze heerlijke koffie, thee en gebak verkrijgbaar.

Ook op koffiegebied hebben we iets moois te melden! We zijn een nieuwe samenwerking aangegaan, waardoor we voortaan koffie van hoogwaardige kwaliteit kunnen schenken. Daarbij staat het People, Planet, Profit-principe centraal: aandacht voor de mensen achter de koffie, zorg voor onze planeet en een eerlijke, duurzame manier van ondernemen. Zo smaakt een kopje koffie niet alleen lekker, maar draagt het ook bij aan iets goeds.

Het buffet is geopend van dinsdag tot en met zaterdag, van 10.30 tot 14.30 uur. De horeca en winkel zijn op deze dagen geopend van 10.30 tot 16.30 uur.

We hopen jullie binnenkort te mogen verwelkomen!

De kerst komt weer naar de Benedictushof!

Vanaf 17 november is de Benedictushof weer helemaal in kerstsferen gehuld! Dit jaar pakken we groots uit en hebben we de Egbertzaal omgetoverd tot een waar kerstwalhalla. Overal vind je sfeervolle kerstdecoraties, bijzondere cadeaus en natuurlijk onze prachtige abdijkaarsen.

Dit jaar zijn we extra trots op onze nieuwe collectie kaarsen. In onze eigen kaarsenmakerij bedenken en ontwerpen we steeds meer zelf. We maken onze eigen ontwerpen en mallen, gieten de kaarsen met de hand en beschilderen ze vervolgens stuk voor stuk. Zo ontstaan unieke kaarsen, met aandacht en liefde gemaakt in de Abdij van Egmond.

Van sfeervolle kerstkaarsen tot bijzondere handbeschilderde ontwerpen: er is volop moois te ontdekken. Een bijzonder cadeau voor een ander, of natuurlijk voor jezelf!Onze kerstmarkt is van 17 november tot en met 6 januari geopend, van dinsdag tot en met zaterdag tussen 10.30 en 16.30 uur.

Kom gezellig langs, geniet van de kerstsfeer en ontdek wat we dit jaar allemaal hebben gemaakt!

Het boek ‘De weg van vrede’ van Stefan Paas kwam uit in 2025 en was meteen een groot succes. Het was dan ook erg moeilijk om een lezing te plannen in onze abdij. U moest even wachten, maar het gaat nu dan toch gebeuren en wel op donderdag 17 december 2026 in de abdijkerk.

Waarom draait het christelijk geloof, waartoe is het op aarde? En wat houdt al die dingen bij elkaar die christenen doen? In dit boek behandelt Stefan Paas deze vragen aan de hand van de Bijbelse profeten en hun enorme invloed op de Evangeliën. Vrede is het kernwoord in die profetische teksten, en het is juist dat verhaal van vrede dat het hele christelijke geloof kleurt.

Stefan Paas is hoogleraar missiologie en publieke theologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht en hij is co-host van De Ongelooflijke Podcast (NPO/EO). Voorheen werkte hij als leraar op een middelbare school, als toeruster voor een kerkgenootschap en als missionair pionier in Amsterdam. Stefan is getrouwd met Dorret en ze hebben drie volwassen kinderen en een kleindochter. Hij is ook columnist voor dagblad Trouw

De lezing vindt plaats in de Abdijkerk om 14.00 uur. Aansluitend zal Stefan Paas boeken signeren in de abdij boekwinkel.  Het boek. ‘De weg van vrede’ is nog steeds te verkrijgen in onze boekwinkel voor € 22,99. Ook andere boeken van Stefan Paas zijn verkrijgbaar.

Aanmelden kan hier: | Lezing Stefan Paas

Broeder Frans Berkelmans heeft veel geschreven. Van 1967 tot en met 2019 is hij hoofdredacteur geweest van het Benedictijns Tijdschrift (BT). Maar daarna is hij niet opgehouden met schrijven. In elk nummer, viermaal per jaar, waren zijn scherpe bijdragen te lezen. Met zijn overlijden op 13 augustus jl. is hieraan een einde gekomen. Zijn laatste boekbesprekingen zijn te lezen in het laatste nummer van BT dat uitkwam in september (BT 2026/3). Maar met tien stuks kun je spreken van een waardig slotakkoord.

Maar zijn productie betrof niet enkel bijdragen voor BT. Hij heeft ook uitgebreide beschouwingen in boekvorm geschreven. Deze zijn natuurlijk te vinden bij Henny in de boekenafdeling van de Abdijwinkel. Hierin besteedde hij aandacht aan zijn favoriete dichters: natuurlijk Ida Gerhardt, maar evenzeer Willem-Jan Otten, Guido Gezelle en Gerrit Achterberg.

Over gedichten van Ida Gerhardt

Geen betoog hoeft dat broeder Frans in de eerste plaats een warm pleitbezorger is geweest van de psalmen (Boek van de psalmen) in de weerbarstige maar fraaie vertaling van Ida Gerhardt en haar partner Marie van der Zeyde. Dag na dag zingen de monniken uit het bekende donkerblauwe boek. Maar Gerhardt schreef natuurlijk ook ‘eigen poëzie’. Ter bestudering van die poëzie startte broeder Frans de reeks ‘Acanthus’ waarin hij verschillende monografieën over haar eerste bundels uitbracht.

In ‘Dit ben ik’ gaat broeder Frans in op ‘Uit de eerste hand’ een eigen bloemlezing van Ida Gerhardt. Deze bloemlezing was een kado van Gerhardt aan haar vrienden ter gelegenheid van haar zeventigste verjaardag. Broeder Frans geeft aan dat Ida Gerhardt zich in haar werk sterk doet kennen. Zoals hij schrijft: de persoon van de dichter is in haar poëzie pregnant aanwezig. Besef daarbij dat broeder Frans in zijn analyses en beschouwingen ook sterk aanwezig is. Met deze monografie sla je dus als het ware twee vliegen in één klap.

‘Blinde groenling’ van broeder Frans staat stil bij Gerhardts bundel ‘Buiten schot’. In haar natuur- en liefdeslyriek bespeurt hij een overgave die hem aan Guido Gezelle doet denken. Hij vervolgt: “Voor Ida Gerhardt was haar dichterschap een opdracht van Godswege”. Laten wij als lezers proberen te genieten van de wijze waarop broeder Frans ons wil laten delen in de weldaad om dit getuigenis poëtisch zo zuiver vertolkt te zien.

Over gedichten van Guido Gezelle en Gerrit Achterberg, en Willem Jan Otten

‘En de vis is teken’ brengt twee visgedichten op tafel: ‘Ichthus eis aiei’ van Guido Gezelle en ‘Aquarium’ van Gerrit Achterberg. Mystiek van inslag, maar zo virtuoos verwoord dat ze naar zeggen van broeder Frans bij alle ernst ook geestig zijn. Het zal niet verbazen dat in de aanloop naar deze twee gedichten Ida Gerhardt weer aan bod komt.

Als laatste ‘broeder Frans-productie’ wil ik in deze nieuwsbrief noemen ‘In ons leven uitgebroed’. Dit bevat een leeswijzer voor Willem Jan Ottens bundel ‘Eindaugustuswind’. Niet zomaar een leeswijzer… Aan de hand van Ottens bundel worden we ingewijd in de praktijk van lectio divina. Het oogmerk hiervan is geestelijke voeding. Niet alleen de bijbel komt hiervoor in aanmerking, maar zoals broeder Frans aangeeft: “al wat levensbeschouwelijke diepgang heeft kan opbouwend zijn voor de geloofsbeleving” … Een poëtische tekst peilt dieper dan de ratio reikt.” Het werk van de zoeker Otten is hiervoor bij uitstek geschikt. Warm aanbevolen dus.

Michiel Oosschot

• Dit ben ik, 1997 Acanthusreeks (isbn 9080029572)
• Blinde groenling, 1998 Acanthusreeks (isbn 9080029580)
• En de vis is teken, 2010 Valkhof Pers,
• In ons leven uitgebroed l leeswijzer voor de bundel Eindaugustuswind door Willem Jan Otten, dubbelnummer van BT ter gelegenheid van de vijfenzeventigste jaargang (BT 2014/1-2)

Bekijk hier het overzicht van onze nieuwe boeken! 

De afgelopen week hebben wij Allerheiligen en Allerzielen gevierd, dagen die ons de grootheid en de kwetsbaarheid van de mens heel nabij brengen. Allerheiligen, een ontelbare rij van mensen die de eeuwen door een levende keten vormen van het evangelie, die ons op deze dag meer dan op andere dagen ervan bewust maken, dat ons leven verbonden is met dat van anderen. Meer nog, zonder die anderen die ons gevoed, gevormd en geïnspireerd hebben en dat nog doen zouden wij niet bestaan. Mensen die ons met hun leven hebben laten zien dat wij niet geschapen en geroepen zijn om verdeeldheid en polarisatie te bewerken, maar verbinding die gemeenschap sticht en leven geeft.

De kwetsbaarheid van ons mensen werd juist op Allerzielen heel sterk gevoeld. De dood hoort bij het leven, dat weten wij allemaal. Maar het maakt groot verschil hoe je met de dood omgaat. Dat zagen we weer afgelopen week toen wij in de abdijkerk samen met het hospice Egmond mensen uitnodigden voor een viering  waarin een heel lange lijst van overledenen werd voorgelezen, zo’n 150 in getal. Het waren niet alleen mensen die in het hospice gestorven waren, maar velen werden ons aangereikt via mail en postverkeer of aan de deur afgegeven.  Namen van mensen die niet meer onder ons zijn, maar op die avond bleek hoezeer ze nog met ons gaan. Bij het noemen van elke naam werd er een lichtje ontstoken, dat meer zei dan veel woorden. En de kerk zal vol mensen die elkaar misschien niet allemaal kenden, maar die in dit uur met elkaar verbonden werden door het samen delen van de naam die je dierbaar was en blijft. En zoals heiligen kunnen verbinden, zo kunnen ook doden verbinden, mensen die zijn bemind en bemind blijven. Die ook een lange keten vormen en in een wereld die stijf staat van individualisme  zorgt voor verbinding en levensmoed. Dagen en momenten die ons boven onszelf uittilden en er in woord, muziek en stilte een weefsel aan het licht kwam dat we al te vaak dreigen kwijt te raken of te vernietigen.

De vele reacties van de aanwezigen en de mensen die via de livestream hebben meegeleefd spraken boekdelen. Wat let ons om dat zoeken van verbinding niet te beperken tot één of twee dagen in het jaar. Laat ons op de adem van Gods Geest er elke dag werk van maken, het leven van allen zal er bij winnen. Iedere zondag na de viering drinken we koffie en ontmoeten we elkaar. En iedere dag leven mensen met ons mee in de kerk, gastenhuis, kaarsenmakerij, tuin of winkel. We zijn dankbaar dat we mogen treden in het voetspoor van onze grote voorganger, die voor ons en met ons leven en dood verbindt en transformeert in een nieuwe hemel en een nieuwe aarde.

In onze  communiteit raken dood en leven in deze dagen ook nauw aan elkaar. Broeder Gerard Mathijsen leeft op zijn kamer vertrouwvol naar de voltooiing toe en afgelopen dinsdag onderging onze prior, broeder Johannes, een openhartoperatie in Leiden. Die is gelukkig goed geslaagd en we zien uit naar zijn thuiskomst. Zo gaan we samen verder.

Abt Thijs Ketelaars

Graag bieden we u nog een paar mooie cursussen en retraites aan. In de komende Advent wordt weer de online cursus ‘Lectio Divina’ aangeboden. Lectio divina is bijbellezen met je hart, luisterend naar wat Gods Geest op dat moment wil zeggen en doen in jouw leven. De cursus wordt online gehouden via Zoom.  Ook is er de leesgroep De Kracht van de Tora. Wat maakt de Tora na meer dan drieduizend jaar nog altijd zo actueel? Rabbijn Jonathan Sacks (1948–2020), denker en bruggenbouwer tussen religies, las de Tora als een gids voor het persoonlijke leven: een reis van zielsgroei. In vijf bijeenkomsten op donderdagochtend lezen en bespreken we samen passages uit de Vijf Boeken, telkens rond één levensvraag. Van 5 tot 8 april is de tweede Icoonschilderweek van 2027. U logeert tijdens deze schilderretraite in het gastenhuis van de abdij en ‘schrijft’ in een paar dagen een prachtige icoon onder deskundige begeleiding. Maandelijks terug komen de Meditatie in de abdijkerk, Zang op Zaterdag en de Stiltewandeling.

Zaterdag 26 september geeft Hein Stufkens een lezing over zijn nieuwe boek “Ook dit gaat voorbij”. Ieder mensenleven is een verhaal dat de moeite waard is. Niet iedereen schrijft dat verhaal ook op. Hein deed het wel, in een autobiografie die de titel heeft: Ook dit gaat voorbij. Hij wil zijn verhaal graag in deze lezing met de aanwezigen delen. Niet omdat zijn verhaal unieker zou zijn dan dat van anderen. Maar omdat het de moeite waard is om stilt te staan bij ons levensverhaal, en Hein ons deze middag uitnodigt om, aan de hand van zijn verhaal, in de spiegel te kijken. Hoe zijn we geworden wie we zijn? Welke factoren, mensen, gebeurtenissen hebben in ons leven een belangrijke rol gespeeld? En waar hebben we zelf keuzes gemaakt die onze levensloop bepaalden? Dat kan een feest van herkenning worden, of misschien juist leiden tot boeiende nieuwe ontdekkingen over ieders eigen geschiedenis.

In Ook dit gaat voorbij blikt Hein Stufkens met grote eerlijkheid terug op zijn persoonlijke en spirituele levensreis. Het is niet louter een terugblik van een individu, maar een spiegel van een generatie en een verkenning van universele menselijke thema’s. De auteur neemt de lezer mee vanaf zijn jeugd in een streng katholiek gezin, dat getekend was door oorlogsverleden en verlies, naar de turbulente zoektocht in zijn studententijd en de bredere maatschappelijke veranderingen van de afgelopen decennia. Een belangrijk ankerpunt in het boek is de oprichting van het spirituele centrum La Cordelle in Cadzand, een plek die al jarenlang fungeert als een oase van vrede, bezinning en verbondenheid voor velen.

De lezing vindt plaats op 26 sept in de Abdijkerk en begint om 14:00 uur. Toegang is 10 euro.  Aansluitend zal Hein boeken signeren in Benedictushof. Aanmelden kan hier

Cover concept

Natuur, Ambacht & Cultuur tijdens de Abdijmarkt

Op zaterdag 12 september openen we van 10.00 tot 15.00 uur de deuren voor de Abdijmarkt bij de Abdij van Egmond. Een dag waarop de abdij en de Benedictushof in het teken staan van natuur, ambacht en cultuur.

Op en rond het terrein vind je verschillende lokale ondernemers en makers die hun producten en ambachten presenteren. Maar er is deze dag nog veel meer te beleven. Bezoekers kunnen zelf aan de slag, meer ontdekken over de geschiedenis en natuur van de abdij of gewoon genieten van de bijzondere omgeving.

Programma

Kaarsen decoreren en dompelen
De gehele dag kun je kennismaken met het ambacht van onze kaarsenmakerij en zelf aan de slag.

Zang in de kerk ( aanmelden kan hier) 
11.00 – 11.30 uur
13.30 – 14.00 uur

Historische rondleidingen
11.00 uur
12.00 uur
14.00 uur

Ecologische rondleidingen

10.30 uur (natuur en ecologie)
11.30 uur (natuur en stilte)
12.30 uur (natuur en ecologie)
13.30 uur (natuur en stilte)

Daarnaast zijn er gedurende de dag activiteiten zo kun je appels laten determineren bij de POMologische vereniging. Neem dus gerust een appel (5 stuks minimaal) uit eigen tuin mee als je benieuwd bent welk ras er aan jouw boom groeit. Ook zal er een plantaardig netwerk als kunstwerk worden gecreëerd bij de vlindertuin onder het thema “Groene Symboliek”, iedereen kan en mag daar een bijdrage aan leveren.

Natuurlijk zijn ook de Benedictushof met **abdijwinkel en het museum ** te bezoeken en is er gelegenheid om iets te eten of te drinken in de horeca. Zowel binnen als buiten op het terras met een heerlijke lunch van de Abdij en/ of een biertje van Sancti Adalberti.

De Abdijmarkt is een mooie gelegenheid om de abdij eens op een andere manier te beleven. Dwaal langs de kramen, ontmoet lokale makers, ontdek de geschiedenis en natuur van de Abdij en het terrein en neem een kijkje achter de schermen.

Abdijmarkt – Natuur, Ambacht & Cultuur
Zaterdag 12 september | 10.00 – 15.00 uur
Abdij van Egmond
Vennewatersweg 27a, Egmond-Binnen

Wij verzoeken iedereen zoveel mogelijk op de fiets, te voet, of met het openbaar vervoer te komen.

We hopen u op 12 september te mogen verwelkomen!

We presenteren graag weer drie mooie retraites voor begin 2027. Tijdens de retraites verblijft u enkele dagen in ons gastenhuis en leeft u mee met de broeders. De kloosterdagorde vormt de rode draad en daarnaast volgt u het geleide programma. Bijvoorbeeld van 25 tot 28 januari is er de retraite rond het Jezusgebed, de stilte van tederheid: In deze vierdaagse retraite reciteren we veelvuldig het “Jezusgebed” en laten ons inspireren door teksten uit het boekje van de “Russische Pelgrim”. Het beschrijft het levensverhaal van een Russische zwerver uit de vorige eeuw die aangespoord werd door de brief van Paulus aan de Thessalonicenzen; ‘Bidt zonder ophouden’ en op zoek is gegaan om een vorm te vinden naar onophoudelijk gebed. De verbinding in waakzaamheid en stilte in het leven van alledag.

Van 1-4 februari is er de icoonschilderweek. Een icoon wordt altijd geschilderd volgens vaststaande regels ten aanzien van onder meer de personages, de kleuren, de kleding en de houding. Het accent ligt op het schilderen. U behoeft geen enkele schilderervaring te hebben om toch een icoon te kunnen maken. U wordt begeleid bij elk onderdeel.

Van 25-28 februari bieden we weer een stilteretraite aan. Een vierdaagse klooster retraite waarbij stilte, ritme en rust de boventoon voeren. Met name doen deze dagen in onze abdij een appèl op naar binnen keren. De stilte biedt hier de ruimte voor.

De paar dagen doorbrengen in het klooster, dichtbij de kloosterlingen, om zo te kunnen ervaren en voelen wat de stilte kan brengen. De stilte is veel aanwezig, maar praten mag ook. Ben je nog nooit in een klooster geweest, ben je nog nooit op retraite geweest, wil je ervaren wat de stilte kan doen of ben je bijvoorbeeld geïnteresseerd in de kloosterspiritualiteit?  Dan is deze retraite zeer geschikt.

Wij hopen u tijdens een van deze retraites te mogen ontvangen. Mochten ze zijn volgeboekt, dan kunt u ook overwegen om individueel ‘retraite’ te volgens als gast in ons gastenhuis.

Op 29 juli 2026 was het dan eindelijk zover. Met mijn halfbroer Pieter Zegers, reisde ik, broeder Columba naar Međugorje, een Maria bedevaartsplaats in Bosnië-Herzegovina.  Het staat internationaal bekend als een plek van intense spiritualiteit, vrede, dagelijkse gebeden en bekeringen, voortvloeiend uit de Mariaverschijningen die er sinds de jaren tachtig worden gemeld.

De reden van deze bedevaart was de deelname aan het Mladifest. Mladifest is het jaarlijkse internationale jeugdfestival in Međugorje dat begin augustus duizenden (naar ik mij heb laten vertellen dat het dit jaar meer dan 70.000 katholieke jongeren, en ook ouderen), uit de hele wereld samenbrengt voor een intensieve week van gebed, catechese, muziek en getuigenissen een ook niet vergeten de ontmoeting. In 2012 was ik daar voor het laatst, dus 14 jaar geleden. Er was veel veranderd, maar het gevoel van thuiskomen niet. Na al die jaren voelde ik toen de taxi het dorp binnenreed: Ik ben thuis.

Lees hier mijn hele verslag …..

Groet, Broeder Columba