Nieuws uit de Boekwinkel

Boeken van blijvende waarde

Van blijvende waarde zijn boeken die je snel even wil inkijken – klein van formaat en groot van inhoud – en boeken waar je vanwege het belang van de inhoud van alles in wil onderstrepen. Van beide soorten boeken deze maand een voorbeeld: ‘Vingerafdruk van verdriet’’ en Vrouwen in duistere tijden’.

Vingerafdruk van verdriet

De flaptekst van Manu Keirse’s ‘Vingerafdruk van verdriet’ noemt het in 2024 uitgekomen boekje een tijdloze klassieker. Dit klinkt recent, maar de kwalificatie tijdloos klopt wel, omdat de eerste uitgave dateert van 2012. Een blijvertje dus. Het is een kleinood; dierbaar, mooi samengesteld met illustraties die meer doen dan enkel illustreren. Je neemt het graag ter hand. Dankzij de ondertitel – woorden van troost en bemoediging – lijkt verdere beschouwing overbodig, maar dat is toch wat al te makkelijk. Het past wel bij het boekje om het kort te houden.

Rouwdeskundige Keirse leert ons “om niet te vergeten, maar om verdriet mee te dragen in het leven”. Het is een proces van herstel: “Als je opnieuw leert houden van het leven, kun je de herinnering aan de overledene met je meedragen. Dan kun je je heden en toekomst verrijken zonder het belangrijke verleden te vergeten”.

Het leest als een mantra: Het is normaal. Het hoort er allemaal bij. Keirse fluistert in je oor als je leest op momenten dat je niet de gesprekken kunt voeren met anderen, heb ik ergens gelezen. Een boek om te verteren in kleine hapjes.

Vrouwen in duistere tijden (voorgelezen tijdens de middagmaaltijd bij de broeders!)

Al vrij snel na het verschijnen van Alicja Gescinska’s ‘Vrouwen in duistere tijden’ (november 2025) zei abt Thijs Ketelaars dat ik dit boek rap moest gaan lezen. Maar ik had al zo’n lange lijst van te lezen boeken… Zonder de inhoud te kennen vond ik de titel wel erg somber… En zo waren er nog wel meer redenen te verzinnen om het boek niet te gaan lezen… Het duurde uiteindelijk meer dan een half jaar voor ik er achter kwam hoezeer ik ongelijk had. Ik mocht bij de middagmaaltijd mee-eten in de refter. Een klein half uur voorlezen door broeder Johannes over Etty Hillesum was voldoende voor mij om te beseffen dat het inderdaad een bijzonder boek was. Ik heb het per omgaande alsnog aangeschaft. Volgens mij hebben meer bezoekers van het gastenhuis dit gedaan, want in de boekwinkel krijgt Henny het boek momenteel niet bijbesteld.

kracht van vrijheid en gekleurd door ontvreemding

Het gaat echter om de inhoud. ‘Vrouwen in duistere tijden’ is een filosofisch boek dat ook aantrekkelijk is voor de niet-filosofisch geschoolde lezer, omdat het gaat over een verleden waar ons heden direct uit voortkomt. Over de opkomst van totalitaire systemen en hoe je je daartoe kunt verhouden. Gescinska koos tien denkende en schrijvende vrouwen met wie ze zelf affiniteit had. Het is goed om hierbij te beseffen dat Gescinska (1981) als kind vluchtte vanuit het communistische Polen naar het Westen. Haar ouders wilden voor zichzelf en hun kinderen een leven in vrijheid, wat binnen het communisme niet mogelijk bleek.

Vrouwen als Rosa Luxemburg, Edith Stein, Hannah Arendt, en Simone Weil: ze delen met de schrijver het geloof in de stuwkracht van de positieve vrijheid én een achtergrond die gekleurd is door ontheemding. Zoals Luxemburg die ontkwam aan de tsaristische politie door uit te wijken naar Zwitserland. En Arendt die het nazisme ontvluchtte en terecht kwam in de VS. Het ‘thuis zijn in ontheemding’ vormt een rode draad tussen de levens en context waarin deze vrouwen dachten en schreven. Gescinska’s boek is niet alleen een eerbetoon aan de tien vrouwen die zij beschrijft, het is een pleidooi voor betrokkenheid en een aanklacht tegen onverschilligheid.

Abel Herzberglezing

Tot slot verwijs ik graag naar de Abel Herzberglezing die Gescinska zondag 27 september verzorgt in de Rode Hoed. Deze jaarlijkse lezing is inmiddels uitverkocht, maar naar verwachting wel via een livestream te volgen (www.rodehoed.nl). Gescinska’s boek gaat over vrouwen die de verdrukking, de ontmenselijking en de vernietigingsdrang uit hun tijd bevochten. Bij de Herzberglezing gaat zij dieper in op het kwaad in onze soort, en het antwoord dat wij daarop kunnen, en zouden moeten geven. Hoe kunnen we wreedheid voorkomen, hoe kunnen wij in de mens het eeuwige wrede ombuigen tot duurzame vrede?

Michiel Oosschot

Alicja Gescinska; Vrouwen in duisteren tijden, De Bezige Bij, € 29,99	Manu Keirse; Vingerafdruk van verdriet, Lannoo, € 14,99