Nieuws uit de Boekwinkel Juli 25

Nieuws uit de boekwinkel  juli 2025

Niet alleen Michiel Oosschot heeft een uitgebreid stuk geschreven over de boeken die hem hebben geraakt in de afgelopen tijd. Hij heeft ook  twee andere enthousiaste lezers bereid gevonden een stukje te schrijven over hun boek.

Heel veel leesplezier!

ps. kijk hier voor her overzicht van alle nieuwe boeken van de afgelopen tijd! 

Hoop, bemoediging en inspirerend reisgezelschap in de zomer van 2025.

‘Wanneer de hele wereld uit voegen raakt, dan tracht ik alleen maar te begrijpen waarom dit gebeurd is’, schreef Rosa Luxemburg in 1917 vanuit de gevangenis aan een vriendin, en als ik dat gedaan heb, ben ik weer rustig en goed geluimd.’

In haar dit voorjaar uitgekomen bundel ‘Tijd is hoop’ citeert Joke Hermsen hier de Joods-Poolse politieke denker. Een goed startpunt om de vele problemen waarmee we in 2025 te maken hebben ‘aan te kunnen’. Het zal niet verbazen dat Luxemburg deel uitmaakt van het ‘gezelschap’ dat Hermsen heeft uitgekozen om na te denken over de huidige wereld en de gevaren die ons bedreigen na te denken. Een andere belangrijke deelnemer van haar gezelschap is Hannah Arendt. Hun levensverhalen en politieke en filosofische werken hebben Hermsen beducht gemaakt voor de gevaren die een democratie bedreigen als nationalisme, xenofobie en oorlogszucht de boventoon voeren. Het zijn deze denkers die Hermsen geholpen hebben om te midden van schaduwen die de ecologische en politieke crises op onze tijd werpen nog enigszins hoopvol te blijven.

De bundel is een geactualiseerde bundeling van haar eerder verschenen essays Stil de tijd, Kairos en Ogenblik en eeuwigheid. Nieuw is het eerste essay Over tijd, hoop en moed. Tijd die ons niet enkel laat reflecteren op het verleden en wat er toen allemaal goed en slecht is gegaan, maar ook een lijn uitzet naar de toekomst die nu eenmaal niet van tevoren vaststaat.

Graag hoop ik dat Joke Hermsen deel wil uitmaken van mijn reisgezelschap. Ik wil het niet laten bij Hermsen. Enige uitbreiding lijkt me zeker passend. Als ik in de Abdijboekwinkel om me heen kijk, heb ik een keuzeprobleem. Ik maak het me in zekere zin wat makkelijker door me te beperken tot schrijvers en denkers die mij het afgelopen half op een inspirerende manier op weg hebben geholpen.

Ik begin met Mariann Budde die in Durf moedig te zijn. We kennen haar natuurlijk als de Amerikaanse bisschop die tegen de heersende politieke macht ingaat en president openlijk wees op zijn tekortkomingen. Dat is echter niet waar haar boek over gaat. Dat beschrijft namelijk op een mooie, kwetsbare manier over belangrijke momenten in haar leven waarin het erop aan een moedige stap te zetten. Belangrijk is haar verwijzing naar rabbi Edwin Friedman, een belangrijke leermeester van Budde. Hij vond dat een leider in elk geval een avontuurlijke geest moest hebben. “De veiligste plek voor schepen is de haven, zei hij, maar daar is een schip niet voor gemaakt. Ook doorzettingsvermogen is van groot belang.”

Doorzetten komt ook aan de orde bij het antwoord op de vraag hoe we voorkomen dat ons geloof saai en irrelevant wordt. Budde heeft daarmee geworsteld, meermalen. Maar telkens weer vond zij haar antwoord in de vraag van Simon Petrus: “Naar wie zouden we moeten gaan? Ik ben te ver met Jezus op pad om weg te lopen. Hoewel ik vaak ontmoedigd raak door mijn eigen falen en dat van anderen, ben ik nooit mijn geloof in Jezus kwijtgeraakt. Ik word voortdurend geïnspireerd door mensen die volgens zijn lichtend voorbeeld leven en ik streef ernaar meer op hen te gaan lijken. Daarom blijf ik.”

Mijn derde reisgenoot is de huidige Denker der Nederlanden David van Reybrouck. Hij biedt in zijn essay De wereld en de aarde een bevlogen en grensverleggend voorstel om ons denken -en de politiek- radicaal te verbreden. Duidelijk: de wereld kent vele onderlinge conflicten, maar waar Van Reybrouck vooral bij stilstaat is de aarde die steeds meer ontregelt raakt. We zijn zover dat onze planeet aarde op haar laatste benen lijkt te lopen en daarmee ook onze drukke mensenwereld serieus dreigt te ontwrichten. Maar volgens Van Reybrouck is er ook nog hoop voor ons; hoop die doet leven… Hij houdt een intens pleidooi voor vergaande hervorming van de diplomatie. Diplomatie die tot nu toe vooral werkt vanuit nationale belangen en niet handelt vanuit het perspectief van de planeet aarde, terwijl het daarom zou moeten gaan. Het zou helpen als de collectieve wijsheid van de mensheid een stem zou krijgen. Je zou hiervoor de term burgerberaad kunnen gebruiken. Het zou gewoon moeten kunnen werken, stelt Van Reybrouck. “Als de Europese Unie bewijst dat het mogelijk is om een beslissingslaag toe te voegen die de individuele natiestaat overstijgt zonder de nationale dynamiek te miskennen, waarom zou dat dan op wereldschaal niet lukken?” Aarzel niet en lees zijn meeslepend essay.

Michiel Oosschot

27,50 euro	21,99 euro	16,99 euro

Reisgezelschap van Danielle Nijssen-Kloet en Jan van Heugten

Hierna gaan ook Danielle Nijssen-Kloeth en Jan van Heugten in op degenen die hen op pad helpen en inspireren. Danielle helpt regelmatig in de keuken van de abdij en is als kandidaat-oblaat ook anderszins verbonden met de abdij. Jan werkt als portier bij de abdij en is als oblaat ook anderszins verbonden aan de abdij.

Roep om tolerantie en rechtvaardigheid

Enkele maanden geleden las ik de volgende tekst: “Laten we werken aan een rechtsstaat waar soms fouten gemaakt worden en dingen misgaan, maar waar burgers hun recht kunnen halen en waar de noden van gewone mensen centraal staan: zorg, huisvesting, gedegen onderwijs, een baan, een schone leefomgeving. Laten we ons inzetten voor een samenleving waar we elkaar aanspreken op fouten en ze toegeven, zonder elkaar meteen de huid vol te schelden of aan de schandpaal te nagelen.” Ik las deze tekst in de inleiding van het boek: “Een nieuw sociaal contract” van Pieter Omtzigt, de oprichter van het NSC.

Het is niet mijn bedoeling om in dit artikel politiek te bedrijven of u een richting in te duwen naar het stemmen op een politiek partij. De toekomstverwachting voor deze partij blijkt volgens de diverse enquêtes niet erg rooskleurig te zijn. Wat mij aanspreekt in de uitspraak van Pieter Omtzigt is de roep om tolerantie en het rechtvaardigheidsgevoel in de zorg om de minsten in de samenleving. Dat gevoel is niet een verdienste van mijzelf. Ik heb het meegekregen uit het grote gezin waarvan ik deel uitmaakte. Het is verder ontwikkeld in de veertig jaren dat ik werkzaam was bij de politie. Ik heb daar veel leed en onrechtvaardigheid ondervonden door onredelijke en intolerantie en tegenstrijdige wetgeving en waarvan vooral de mensen aan de onderkant van de samenleving de dupe waren. En opnieuw zag ik intolerantie en onrechtvaardigheid in mijn, na mijn politiecarrière, tienjarige werkzaamheden als pastor/diaken in een parochie in de Achterhoek.

Er gaat veel mis in onze maatschappij, het individualisme leidt niet altijd tot een gezond samenleven. En er mogen in wetgeving, in regels en in onderlinge contacten van mensen fouten worden gemaakt. Geef het toe en herstel wat mis is gegaan en toon in de politiek, in de samenleving en tussen mensen onderling tolerantie en een rechtvaardige houding.

Ook de theoloog en filosoof Thomas van Aquino schreef hierover: “Rechtvaardigheid is de houding krachtens welk iemand met standvastige en bestendige wil aan ieder zijn rechten toekent.” Of anders gezegd: ”Ieder het zijne toebedelen.” Iets wat in onze westerse traditie gemeengoed was.

De publieke rechtvaardigheid vormt daarmee de basisnorm en kernwaarde voor onze rechtsstaat en voor ieder geldt hetzelfde recht. Het toeslagenschandaal heeft pijnlijk duidelijk gemaakt dat tienduizenden goedwillende burgers onterecht als fraudeurs werden bestempeld. De ernst van dit probleem dringt nog niet overal door: het functioneren van de rechtsstaat en daarmee het vertrouwen van overheid en burgers. Tolerantie en rechtvaardigheid zijn dan ook wezenlijke kenmerken van mijn bestaan en ik hoop van velen met mij.

Jan van Heugten

7,80 euro	18,95	alleen tweedehands verkrijgbaar

Hulpjes op mijn pad

In mijn beleving zijn er twee ‘werelden’. De ene speelt zich af in ons hoofd: de verplichtingen van de dag, scrollen op de telefoon, nieuwsberichten, gesprekken die we voeren en alle informatie die daarmee een plek opeist in onze bovenkamer. Daar tegenover de wereld van God: de stilte, een leeg hoofd waarbij we loslaten wat we niet mee hoeven te dragen. En afdalen in het hart, waar zoveel rust is dat er geen vragen meer zijn die een antwoord behoeven, waar de inzichten als vanzelf opborrelen en waar we zo nu en dan God geluidloos tot onze ziel kunnen horen spreken.

Bepaalde boeken zijn een sleutel om die tweede wereld te ontgrendelen. Zodra je ze leest voel je de ruimte toenemen in je hoofd en je hart synchroniseert met elke regel die volgt. Je ziel drinkt de tekst zoals een droge bedding die door water wordt opgevuld.

Naar het land van de stilte van Martin Laird

Twee boeken fungeren voor mij als zo’n rivier terug naar de bron. In ‘Naar het land van de stilte’, -een gids voor de christelijke contemplatieve praktijk’, ontgrendelt augustijn Martin Laird hoofdstuk na hoofdstuk de lagen die we hebben ingebouwd om het meest kwetsbare deel van onszelf te beschermen, door gebruik te maken van een gebedswoord. Al lezend en toepassend wat hij aanbiedt als gereedschap vallen de muren weg en wordt de stilte voelbaar en tastbaar. Er opent zich een ruimte in ons die zich het beste laat omschrijven als bewustzijn, en een aanwezig zijn in het hier en nu. Laird gebruikt hierbij de metafoor voor deuren die we doorgaan. Veilig aan zijn hand én Zijn hand onderzoek je wat er zich achter deze deuren bevindt.

Soms is dat angst, soms wantrouwen, maar ook verdriet of spijt kunnen zich aandienen. Wat het ook is, als je durft te blijven zitten terwijl je je gekozen gebedswoord herhaalt, zullen de deuren zich moeiteloos openen totdat je in het diepste van jezelf de bodemloze ruimte ervaart waar God in je woont. Het gebedswoord zal nooit rigide worden ingezet als een mateloos herhalen in de hoop ergens uit te komen. Eerder is het een houvast om je drukke geest af te leiden en in een veilige modus te krijgen waardoor deze zich als vanzelf zal overgeven aan de weg naar binnen.

De hemel begint in jezelf van Anselm Grün

Een extra hulpje op dit pad vinden we in ‘De hemel begint in jezelf’ van benedictijn Anselm Grün. In dit boekje gebruikt Grün als handleiding voor een weg naar binnen de technieken die de vroegchristelijke monniken bezigden uit de vierde tot de zevende eeuw. Volgens deze woestijnvaders opent alleen zelfkennis de weg naar God. Zij noemen dit ook wel ‘spiritualiteit van onder uit’. De monnik Evagrius Ponticus zegt dan ook: ‘Wil je God kennen, leer dan eerst jezelf kennen!’

De basis van ascese wordt uitgelegd en al snel wordt duidelijk dat dit geen pad voor watjes is. ‘In je cel blijven’ kunnen we ook thuis, zittend in een stoel of op een meditatiekussen, beoefenen door de stabilitas, oftewel standvastigheid. ‘Het uithouden bij jezelf, bij jezelf blijven, is de voorwaarde voor elke menselijke en geestelijke vooruitgang’, aldus Grün, voortbordurend op de kennis van deze wijsgeren. Thema’s als: hoe om te gaan met bekoring, maar ook woede of begeerte, en deze juist inzetten als een wegwijzer naar God, laten zien dat dit een zoektocht van alle tijden is. Want wie kent niet de uitdaging van het afgeleid worden door gedachten en de mobiele telefoon als je eigenlijk liever stilte en rust zou willen ervaren?

Een belangrijk hoofdstuk is ‘Zwijgen en niet oordelen’. Hierin worden we geconfronteerd met onze menselijke behoefte om over alles en iedereen een oordeel te vellen. Uitspraken die je moet kunnen verdragen zijn hierin: ‘Vrome mensen die zich opwinden over anderen, hebben de waarheid over zichzelf blijkbaar nog niet onder ogen gezien. Hun vroomheid heeft hen nog niet met zichzelf en met hun eigen zonden geconfronteerd’, aldus Grün. Aan de hand van hoezeer men dit beheerst, wordt gemeten of de ascese de monnik dichter bij God heeft gebracht of dat het er slechts toe heeft geleid dat hij zich boven anderen kan verheffen.

Steeds meer besef ik dat het opnieuw lezen en echt toepassen van de adviezen de enige manier is om de weerbarstige en eigenwijze geest tot stilstand te brengen. Het is veelal niet een kwestie van nog meer kennis vergaren maar juist van de stabilitas. De geest keer op keer ‘trainen’ de weg van de stilte in te gaan, totdat deze zich meer en meer overgeeft en het uiteindelijk stil blijft te midden van alle uitdagingen, demonen en gedachtestromen waar je als mens aan wordt blootgesteld.

Danielle Nijssen-Kloeth