Wat ons is toevertrouwd
Hoe gaan wij met het leven om, hoe ga jíj met het leven om? Die vraag is geen van ons vreemd, maar hoe staat het met het antwoord? Daar vertelt het evangelie van vandaag een verhaal over. Die parabel over de talenten staat in hoofdstuk 25 van Matteüs. Hij wordt voorafgegaan door de parabel van de tien bruidsmeisjes, waarvan vorige week sprake was, en hij wordt gevolgd door het verhaal over de mensenzoon die de schapen van de bokken zal scheiden en het laatste oordeel zal uitspreken. Drie verhalen met hetzelfde thema en eenzelfde opbouw. In allen is er sprake van twee groepen. En in elk verhaal ligt de focus op de groep of persoon, die het laat afweten of faalt. Dat bepaalt mede het donkere slot van elk verhaal. Dat klinkt heel negatief, we horen het misschien niet graag, maar het wil ons wakker maken en ons aan het denken zetten.Hoe gaan wij, hoe ga ik met het leven om?
In de parabel van de domme en verstandige meisjes schoten de domme tekort, want de waakzaamheid had in hun leven plaats gemaakt voor een houding van ‘ het zal nog wel een tijd duren’. Ze lieten daarom alles op zijn beloop. En toen het moment suprême kwam, hadden ze geen olie, was de ziel en de bezieling er niet en misten ze de boot. De waakzaamheid had plaats gemaakt voor verslapping, de focus was uit het leven verdwenen en dan ben je niet klaar als het wonder onverwacht zich aandient. Je kunt het leven dus verspelen door niet alert en waakzaam te zijn. Het leven met zijn herhaling en lange duur kunnen verlammend werken als het gaat om het vuur van het begin en de hoge verwachting van wat komen zal. Dan blijft alleen nog de lantaarn over, maar het licht, de olie is er niet.
Dat verhaal van die bruidsmeisjes krijgt vandaag een vervolg nadat het eerste verhaal eindigt met een gesloten deur en de oproep om wakker te zijn.
Een man die een vermogen bezit gaat op reis en verdeelt voor zijn vertrek zijn bezit aan zijn dienaars om er tijdens zijn afwezigheid zaken mee te doen. De een krijgt vijf, de ander twee en nummer drie krijgt één talent. Nu denken wij bij het woordje ‘talent’ tegenwoordig al gauw aan talenten als persoonlijke eigenschappen of kwaliteiten die je hebt. Maar hier gaat het om bezit dat wordt uitgeleend. Die dienaars hebben die talenten niet, ze worden hun uitgeleend om ermee te werken tijdens de afwezigheid van hun heer. Er zal dus een moment komen dat ze die talenten weer moeten inleveren al dan niet met de meerwaarde van hun handel. Zij krijgen dus iets toevertrouwd, en in dat toevertrouwen zit naast het geld een groot vertrouwen van hun heer. Hij heeft er alle vertrouwen in dat zijn vertrouwen niet zal worden beschaamd. Maar hun heer handelt ook met beleid. Hij geeft aan elk van de drie naar zijn bekwaamheid. Hij trekt de een dus niet voor, zodat die dienaren met scheve ogen naar elkaar kijken, nee, de heer geeft wat elk aan kan, anders overvraag je mensen en breng je ze in een lastig parket. Elk van de dienaars heeft naar zijn vermogen gekregen. En nu moeten ze ermee aan het werk om het vertrouwen van hun heer niet te beschamen. Maar daarmee krijgen ze ook een kans om te laten zien wat ze kunnen en wat ze voor hun heer over hebben. Het leven is hun, is ons gegeven. Het aardse bestel is een gave die ons een tijd wordt uitbesteed en er komt een moment dat je er rekenschap van moet afleggen. Wat heb je ermee gedaan? Was die gave aan je besteed? En toen de heer tenslotte thuiskwam, was je toen blij en misschien ook trots dat je hem zijn talenten kon teruggeven en ook nog de winst van je inzet en verantwoordelijkheid kon overdragen?
Twee van de drie treden naar voren en reiken met de basissom het behaalde rendement over. Ze blijken trots te zijn op hun winst. Mogen we daaruit constateren dat die houding iets zegt over hun relatie tot hun heer? Hebben ze het enkel gedaan om te presteren of hebben ze daarmee hun eigen leven aan de heer gegeven? Vertrouwen met vertrouwen beloond, meer waard dan alle talenten samen? Die eerste twee dienaren worden door de heer bij de afrekening ‘goed en getrouw’ genoemd. Daarin treedt niet alleen de relatie van de Heer aan het licht, maar we mogen er ook die van de dienaren in herkennen. Wederkerigheid, leven geven, leven ontvangen, leven teruggeven. En dat alles is maar mogelijk waar vertrouwen is.
Maar dan nummer drie. Dat is de enige van de drie die bij de afrekening een kwalificatie uitspreekt over zijn heer. ‘Ik heb ervaren dat ge een hard mens zijt’ horen wij hem zeggen. ‘daarom was ik bang en ben uw talent in de grond gaan verbergen’. Wat gebeurt hier? Begraven, verbergen in de grond doe je een dode. Deze man heeft niet durven leven. Angst had hem in zijn greep, want God was voor hem niet te vertrouwen. Het leven dat hem was toevertrouwd met alle risico’s en mogelijkheden daaraan verbonden, hij heeft het niet aangedurfd. Hij zag God als iemand die opeist en niet als iemand die je een gave toevertrouwt om creatief mee te werken, om leven mee op te bouwen samen met anderen. Hij heeft zich afzijdig gehouden, heeft het talent begraven. Pijnlijk voor hem, pijnlijk voor hem wiens vertrouwen hij beschaamt.
Laten wij broeders en zusters niet slapen, laten we niet bang zijn en het talent niet begraven, maar laten wij wakker en attent de talenten die ons worden toevertrouwend aannemen. Laten we ze dankbaar inzetten om leven te laten groeien en de Heer van het leven ermee te eren. Laten we zijn vertrouwen niet beschamen en samen bouwen aan een leven waar ieder groeien mag tot de maat van Christus’ gave. God de Vader ter eer en alle mensenkinderen tot zegen.
AMEN
Vader abt Thijs Ketelaars
Lezingen / Spreuken 31 / 1Tessalonisenzen 5,1-6 / Matheus 25,14-30
Afbeelding: Wilem de Poorter, de parabel van de talenten
